Chủ hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm: Thuộc diện BHXH bắt buộc từ 01/01/2026 theo Công văn 2792/BHXH-QLT

Từ ngày 01/01/2026, chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh và có doanh thu kê khai từ trên 01 tỷ đồng/năm — mức thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân — sẽ là đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc. Đây là nội dung đáng chú ý nhất tại Công văn 2792/BHXH-QLT do Bảo hiểm xã hội Việt Nam ban hành ngày 28/7/2026, nhằm tháo gỡ vướng mắc mà nhiều địa phương đang gặp phải khi triển khai Luật BHXH 2024.

Bài viết dưới đây, HLR Legal Vietnam sẽ phân tích tiêu chí xác định đối tượng, lộ trình áp dụng và những việc chủ hộ kinh doanh cần chủ động thực hiện để tránh rủi ro bị truy thu, xử lý vi phạm về sau.

Vì sao Bảo hiểm xã hội Việt Nam phải ban hành Công văn 2792/BHXH-QLT?

Kể từ khi Luật BHXH 2024 có hiệu lực, việc đưa chủ hộ kinh doanh vào diện tham gia BHXH bắt buộc là một chính sách hoàn toàn mới. Trên thực tế, quá trình tổ chức thực hiện tại các địa phương phát sinh không ít lúng túng: cơ quan BHXH cấp cơ sở chưa thống nhất được căn cứ để "khoanh vùng" chính xác những chủ hộ nào phải tham gia, nhất là khi quy định về thuế đối với hộ kinh doanh cũng đồng thời thay đổi.

Trước tình hình đó, ngày 28/7/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành Công văn 2792/BHXH-QLT để hướng dẫn thống nhất việc thu, đóng BHXH bắt buộc, trong đó làm rõ cách xác định chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia kể từ ngày 01/01/2026.

Tiêu chí xác định chủ hộ kinh doanh phải tham gia BHXH bắt buộc từ 01/01/2026

Trên cơ sở Luật BHXH 2024, Nghị định 158/2025/NĐ-CP và các quy định pháp luật về thuế đối với hộ kinh doanh, Công văn 2792/BHXH-QLT xác định một chủ hộ kinh doanh thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc khi hội đủ đồng thời các điều kiện sau:

Điểm cần đặc biệt lưu ý là căn cứ xác định không phải doanh thu thực tế do chủ hộ tự ước tính, mà là mức doanh thu đã kê khai với cơ quan thuế. Nói cách khác, dữ liệu thuế sẽ là "thước đo" để cơ quan BHXH đối chiếu và xác định đối tượng tham gia.

Đối với nhóm thuộc diện này, chủ hộ kinh doanh có trách nhiệm nộp hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc cho cơ quan BHXH theo quy định, thay vì chờ cơ quan chức năng rà soát và yêu cầu.

Lộ trình áp dụng: Trước và sau ngày 01/01/2026 khác nhau thế nào?

Công văn 2792/BHXH-QLT cũng nhắc lại lộ trình đã thực hiện trước đó, giúp phân định rõ hai giai đoạn với hai căn cứ xác định khác nhau:

Như vậy, tiêu chí đã dịch chuyển từ phương pháp nộp thuế sang ngưỡng doanh thu kê khai. Một chủ hộ trước đây chưa thuộc diện tham gia vẫn hoàn toàn có thể trở thành đối tượng bắt buộc từ năm 2026 nếu doanh thu kê khai vượt mốc 01 tỷ đồng — và ngược lại.

Chủ hộ kinh doanh cần chủ động làm gì ngay lúc này?

Với kinh nghiệm đồng hành cùng hộ kinh doanh và doanh nghiệp, HLR Legal Vietnam khuyến nghị các chủ hộ không nên chờ đến khi bị cơ quan BHXH "gọi tên" mới hành động, bởi việc chậm đăng ký, chậm đóng có thể dẫn đến truy thu kèm tiền lãi và các chế tài khác. Những việc cần làm ngay gồm:

• Rà soát lại doanh thu kê khai năm với cơ quan thuế để xác định mình có vượt ngưỡng 01 tỷ đồng hay không.
• Kiểm tra tình trạng đăng ký kinh doanh của hộ và nghĩa vụ thuế GTGT, thuế TNCN đang áp dụng.
• Nếu thuộc diện, chuẩn bị và nộp hồ sơ đăng ký tham gia BHXH bắt buộc đúng thời hạn cho cơ quan BHXH.
• Cân nhắc lại mô hình hoạt động: với quy mô doanh thu trên 01 tỷ đồng/năm, việc chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên doanh nghiệp trong nhiều trường hợp là phương án đáng tính đến về cả thuế, BHXH lẫn quản trị rủi ro dài hạn.