Từ 1/8/2026: Luật sư và người tham dự không được tự ý mang thiết bị thông minh vào phiên tòa

Từ ngày 1/8/2026, theo Thông tư 12/2026/TT-TANDTC của Tòa án nhân dân tối cao (ban hành ngày 30/5/2026), mọi người tham gia và tham dự phiên tòa — bao gồm cả luật sư — không được mang điện thoại thông minh, laptop, đồng hồ thông minh, máy ghi âm và các thiết bị thu, truyền, lưu trữ dữ liệu vào phòng xử án, trừ khi được Thẩm phán chủ tọa phiên tòa cho phép (Tuổi Trẻ).

Quy định cụ thể nói gì?

Thông tư 12/2026/TT-TANDTC quy định nội quy phiên tòa, phiên họp và việc ghi âm lời nói, ghi hình diễn biến phiên tòa. Điểm đáng chú ý nhất nằm ở khoản 3, Điều 4: cấm mang vào phiên tòa các thiết bị truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, dữ liệu số — bao gồm điện thoại thông minh, máy tính xách tay, máy tính bảng, đồng hồ thông minh, máy ghi âm, thiết bị ghi hình — nếu chưa được chủ tọa phiên tòa cho phép (Dân Trí, Báo Pháp Luật Việt Nam).

Ba điểm cần hiểu đúng:

• Không phải lệnh cấm tuyệt đối. Thiết bị vẫn có thể được mang vào và sử dụng nếu Thẩm phán chủ tọa cho phép. Vấn đề là quyền quyết định thuộc về chủ tọa từng phiên tòa.
• Áp dụng cho tất cả mọi người, không riêng luật sư: đương sự, bị cáo, người tham dự, nhà báo và người bào chữa đều thuộc phạm vi điều chỉnh.
• Gắn liền với quy định về ghi âm, ghi hình: thông tư đồng thời siết việc ghi âm lời nói, ghi hình diễn biến phiên tòa và cấm phát trực tiếp (livestream) diễn biến phiên tòa, phiên họp (Luật Việt Nam).

Vi phạm bị xử lý thế nào?

Tùy tính chất, mức độ, người vi phạm nội quy phiên tòa có thể bị: cấm vào hoặc buộc rời khỏi phòng xử án; xử phạt hành chính; tạm giữ hành chính; trường hợp nghiêm trọng có thể bị kiến nghị khởi tố hình sự theo quy định pháp luật (Tuổi Trẻ, Soha).

Vì sao quy định này gây tranh luận trong giới luật sư?

Với nghề luật sư, chiếc laptop không phải thiết bị giải trí mà là công cụ hành nghề: hồ sơ vụ án hàng nghìn bút lục được số hóa, tra cứu văn bản pháp luật, đối chiếu chứng cứ và ghi chép diễn biến phiên tòa đều diễn ra trên máy tính. Báo Tiền Phong dẫn ý kiến cho rằng việc kiểm soát mang điện thoại, máy tính vào phòng xét xử có thể phát sinh khó khăn cho hoạt động bào chữa, nhất là ở các vụ án lớn có khối lượng hồ sơ đồ sộ.

Ở chiều ngược lại, mục tiêu của quy định là bảo đảm trật tự phiên tòa, bảo vệ quyền nhân thân của những người tham gia tố tụng (hình ảnh, lời khai không bị phát tán tùy tiện) và ngăn việc ghi âm, ghi hình, livestream trái phép — vấn đề đã nhiều lần gây tranh cãi tại các phiên tòa được dư luận quan tâm.

Điểm mấu chốt trong thực tiễn sắp tới sẽ là cách các chủ tọa vận dụng quyền cho phép: nếu việc cho phép luật sư dùng laptop phục vụ bào chữa trở thành thông lệ, tác động sẽ hạn chế; nếu áp dụng chặt và thiếu thống nhất giữa các tòa, hoạt động bào chữa có thể bị ảnh hưởng thực chất.

Luật sư và người dân cần chuẩn bị gì trước 1/8/2026?

1. Luật sư: chủ động đề nghị chủ tọa cho phép sử dụng thiết bị ngay từ đầu phiên tòa (nêu rõ mục đích phục vụ bào chữa); chuẩn bị phương án dự phòng bằng hồ sơ giấy cho các tài liệu then chốt; theo dõi hướng dẫn từ Liên đoàn Luật sư Việt Nam và Đoàn Luật sư địa phương.
2. Đương sự, người tham dự: không mang thiết bị vào phòng xử án khi chưa được phép; lưu ý việc ghi âm, ghi hình, phát trực tiếp diễn biến phiên tòa khi chưa được phép có thể bị xử lý.
3. Cơ quan, doanh nghiệp có vụ việc tại tòa: phổ biến quy định mới cho người đại diện tham gia tố tụng để tránh vi phạm không đáng có ngay từ khâu an ninh vào phòng xử.